Ankara; 18/06/2009

Sirküler:2009/27

Gecikme Faizi, Gecikme Zammı ve Tecil Faizi Nedir? Aralarındaki Farklar Nelerdir?

1) Gecikme faizi nedir?

Gecikme faizi, verginin geç veya eksik tahakkuku dolayısıyla uygulanan, kamunun alacağından mahrum kalması karşılığı olan ve paranın zaman değerini korumak ve tazmin etmek için alınan fer'i bir alacakdır.

İkmalen, re'sen veya idarece yapılan tarhiyatlarda:

a) Dava konusu yapılmaksızın kesinleşen vergilere, kendi vergi kanunlarında belirtilen ve tarhiyatın ilgili bulunduğu döneme ilişkin normal vade tarihinden itibaren, son yapılan tarhiyatın tahakkuk tarihine kadar;

b) Dava konusu yapılan vergilerin ödeme yapılmamış kısmına, kendi vergi kanunlarında belirtilen ve tarhiyatın ilgili bulunduğu döneme ilişkin normal vade tarihinden itibaren, yargı organı kararının tebliğ tarihine kadar;

c) Uzlaşılan vergilerde gecikme faizi; uzlaşılan vergi miktarına, kendi vergi kanunlarında belirtilen ve tarhiyatın ilgili bulunduğu döneme ilişkin normal vade tarihinden itibaren uzlaşma tutanağının imzalandığı tarihe kadar geçen süre için uygulanır.

Dava açılması nedeniyle tahsili duran vergiler mükellefler tarafından istenildiği takdirde davanın devamı sırasında da kısmen veya tamamen ödenebilir. Bu durumda ödenen vergi aslı için gecikme faizi uygulanmaz. Zira, madde lafzında, "dava konusu yapılan vergilerin ödeme yapılmamış kısmına" ibaresi kulanılarak, gecikme faizinin ödeme yapılmamış vergi kısmına uygulanacağı açıkça kurala bağlanmıştır.

Nitekim, 172 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği ile (26/02/1986-19031 RG) "Dava açılması nedeniyle tahsili duran vergi ve cezalar mükellef tarafından istenildiği taktirde davanın devamı sırasında da kısmen devamı sırasında verginin normal vade tarihinden ödendiği tarihe kadar hesaplanacak, ödendiği tarihte sonra yargı merciinde geçen süre için ayrıca faiz hesaplaması ve talep edilmesi söz konusu olmayacaktır. Ancak, vergi kısmen ödendiği takdirde ödenen miktar için normal vade tarihinden ödendiği tarihe kadar, ödenmeyen miktar için ise, normal vade tarihinden ödendiği tarihe kadar, ödenmeyen miktar için ise, normal vade tarihinden, yargı organı kararının tebliğ tarihine kadar geçen süre için faiz hesaplacağı tabidir". denilerek bu husus açıklığa kavuşturulmuştur.

Gecikme faizinin özelliklerini ve uygulama esaslarını aşağıdaki gibi özetlemek mümkündür.

a) Gecikme faizi verginin geç veya eksik tahakkuk etmesi dolayısıyla uygulanır ve tahakkuka (kesinleşmeye) kadar geçen süre için uygulanır.

b) Gecikme faizi 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nda düzenlenmiştir.

c) Gecikme faizi, gecikme zammı oranında uygulanır ve oranı aylık olarak belirlenir.

d) Gecikme faizi bağlı olduğu vergi aslı ile aynı süre içinde ödenir.

e) Gecikme faizinin hesaplanmasında, ay kesirleri nazara alınmaz.

f) Uzlaşılan vergilerde gecikme faizi; uzlaşılan vergi miktarına, kendi vergi kanunlarında belirtilen ve tarhiyatın ilgili bulunduğu döneme ilişkin normal vade tarihinden itibaren uzlaşma tutanağının imzalandığı tarihe kadar geçen süre için uygulanır.

g) Dava açılması nedeniyle tahsili duran vergi ve cezalar mükellefler tarafından istenildiği takdirde davanın devamı sırasında da kısmen veya tamamen ödenebilir. Vergi aslının ödenen kısmı için gecikme faizi uygulanmaz. Zira, kamunun, ödenen vergi aslı kadar, alacağından mahrumiyeti sona ermektedir.

h) Gecikme faizi, vergi aslına uygulanır.

i) Gecikme faizi vergi ziyaı  ve usulsüzlük (özel/genel) cezalarına uygulanmaz.

j) Gecikme faizi aylık olarak ve basit metodla hesaplanır. Bileşik metod uygulanmaz.

k) Gecikme zammına gecikme faizi uygulanmaz.

l) Tecil faizine gecikme faizi uygulanmaz.

Yıllar itibarıyla uygulanan gecikme faizi oranları aşağıdaki gibidir.

BKK

Uygulama Dönemi

Aylık Oran (%)

Yıllık Oran %

2001/2175

29/03/2001 - 30/01/2002

10

120

2002/3550

31/01/2002 - 11/11/2003

7

84

2003/6345

12/11/2003 - 01/03/2005

4

48

2005/8551

02/03/2005 - 20/04/2006

3

36

2006/10302

21/04/2006 tarihinden itibaren

2,5

30

2) Gecikme zammı nedir?

Gecikme zammı, kamu alacaklarının vadesinde ödenmemesi dolayısıyla uygulanan, kamu alacağından mahrum kalınması karşılığı olan veparanın zaman değerini korumak ve tazmin etmek için alınan fer'i bir alacakdır.

Kamu alacağı, amme alacaklarının takip ve tahsil usulüne ilişkin esasların düzenlendiği 6183 sayılı Kanunun 1 inci maddesinde tanımlanmıştır. Buna göre,

Kamu alacağı kapsamına, Devlete, il özel idarelerine ve belediyelere ait;

  • Vergi, resim, harç, mahkeme masrafları, vergi cezaları, para cezaları gibi asli alacaklar,
  • Gecikme zammı, gecikme faizi, faiz, zam, pişmanlık zammı gibi asli alacaklar üzerinden hesaplanan fer'i alacaklar,
  • Akitten, haksız fiilden ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinden kaynaklanan alacaklar,
  • Mahiyetleri ne olursa olsun, çeşitli kanunlarda 6183 sayılı Kanundan önce yürürlükte bulunan Tahsili Emval Kanununa göre tahsil edileceği belirtilen alacaklar,
  • Mahiyetleri ne olursa olsun, özel kanunlarında 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edileceği belirtilen alacaklar,
  • Bu amme alacaklarının takip masraflarından kaynaklanan alacaklar,

girmektedir.

Gecikme zammının özelliklerini ve uygulama esaslarını aşağıdaki gibi özetlemek mümkündür.

a) Gecikme zammı, 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde düzenlenmiş ve kamu alacağının tahsil aşaması ile ilgilidir.

b) Amme alacağının ödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı %2,5 oranında gecikme zammı uygulanır ve oranı aylık olarak belirlenir.

a) Gecikme zammı tam aylar için, aylık esasa göre, ay kesirlerine isabet eden gecikme zammı ise 1 ay 30 gün olarak dikkate alınarak günlük hesaplanır.

b) Günlük gecikme zammı oranı (Geçerli Aylık Oran/30) formülüyle bulunur.

c) Gecikme zammı bir TL'den az olamaz.

d) Gecikme zammı vergi, vergi ziyaı cezası ve usulsüzlüklere (özel/genel) uygulanır.

e) Gecikme zammı, tahakkuk etmiş ve vadesinde ödenmemiş tüm kamu alacaklarına uygulanır.

f) Vadesinde ödenmemiş gecikme faizine, gecikme zammı uygulanır.

g) Gecikme zammı, kamu alacağının tecilinde tecilin yapıldığı, iflas halinde iflasın açıldığı, aciz halinde bu durumun sabit olduğu güne kadar olan müddet için uygulanır.

h) Gecikme zammının önceden borçluya bildirilmesi gerekmez.

i) Asıl kamu alacağının ödenmiş olması, fer'i nitelikte olan  gecikme zammının takip ve tahsiline mani değildir.

Yıllar itibarıyla uygulanan gecikme zammı oranları aşağıdaki gibidir.

BKK

Uygulama Dönemi

Aylık Oran (%)

Yıllık Oran %

2001/2175

29/03/2001 - 30/01/2002

10

120

2002/3550

31/01/2002 - 11/11/2003

7

84

2003/6345

12/11/2003 - 01/03/2005

4

48

2005/8551

02/03/2005 - 20/04/2006

3

36

2006/10302

21/04/2006 tarihinden itibaren

2,5

30

3) Tecil faizi nedir?

6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine uyarınca, amme alacağının vadesinde ödenmesi, haciz uygulanması veya haczedilen malın paraya çevrilmesi hallerinin, amme borçlusunu çok zor duruma düşüreceğinin anlaşıldığı durumlarda, Kanunun ve alacaklı amme idarelerinin öngördüğü şartlarla, amme alacağının 36 ayı geçmemek üzere tecil edilerek taksite bağlanabilmesi mümkündür.

Tecil faizi 6183 sayılı Kanunda yer alan hükümler dairesinde taksitlendirilerek tecil edilen kamu alacağına uygulanan faiz oranıdır.

Tecil faizinin özelliklerini ve uygulama esaslarını aşağıdaki gibi özetlemek mümkündür.

a) Tecil faizi takside bağlanan tüm kamu alacağına uygulanır.

b) Yani, tecil faizi vergi, resim, harç gibi asli kamu alacakları ile vergi ziyaı cezası ve usulsüzlük cezaları(özel/genel) ile gecikme faizi, gecikme zammı gibi fer'i kamu alacaklarına da uygulanır.

c) Tecil faizi oranı yıllık %24'dür.

d) Tecil faizi oranı yıllık olarak belirlenmektedir.

e) Tecil faizi; basit faiz usulü uygulanarak ve müracaat tarihinden ödeme tarihine (bu tarihler dahil) kadar geçen günler için, ödenecek taksit tutarları üzerinden hesaplanır.

f) Gecikme faizi ve gecikme zammına, taksitlendirilerek tecil edilmesi halinde, tecil faizi uygulanır, ancak tersi söz konusu değildir.

Yıllar itibarıyla uygulanan tecil faiz oranları aşağıdaki gibidir.

Tahsilat GT No:

Uygulama Dönemi

Yıllık Oran (%)

409

25/01/2000 - 20/12/2000

48

412

21/12/2000 - 30/0372001

36

416

31/03/2001 - 01/02/2002

72

421

02/02/2002 - 11/11/2003

60

429

12/11/2003 - 03/03/2005

36

434

04/03/2005 - 27/04/2006

30

438

28/04/2006 tarihinden itibaren

24

 

Lütfen, tereddüt halinde veya daha ayrıntılı bilgi için iletişim kurunuz.

Saygılarımızla.

ALTINDAĞ YMM LTD. ŞTİ.